Beden Eğitimi ve Spor Bilimlerine Giriş

[imparator]

BEDEN EĞİTİMİ VE SPOR BİLİMLERİNE GİRİŞ

SPOR
Sporcu sporun branşları
Potansiyel

Organizma
Reflex, reaksiyon

Sporun branşlarına göre sporcunun organizmasında bulunan potansiyelini en üst seviyede reflex ve reaksiyon halinde tutmasına spor diyoruz.
Yenme ve üstün olma gibi insan içgüdüsünün tatminini amaç edinen belirtili kurallar dahilinde yapılan etkinliklere spor diyoruz.
İnsanın mücadele azmini kullanarak kazanmak ve başarılı olmak için sistemli, ve düzenli kurallar içerisinde yaptığı bedensel aktivitelerdir. Rekor kırmak, üstünlük kazanmak ve galip gelmek arzularının yanı sıra vücudun kuvvetini, çevikliğini devam ettiren, irade gücünü artıran şuurlu bir vasıta, uğraştır.
Beden eğitim faaliyetlerini özelleştirerek çeşitli branşlarda somutlaştırılmış, üst düzeyde yapıldığında fizyolojik, psikolojik, estetik teknik özellikleri gerekli kılan yarışmaya dayalı ve katı kurallarla çevrili bir etkinliktir.
Görünürdeki en çarpıcı amacı beden eğitimi ile taşıdığı eş amaçlar dışında yarışmak ve kazanmaktır. Spor bireyleri toplumsal uyumu sağlamakta, ruhsal ve bedensel sağlıklarını güvence altına almaktadır. Başarıyı genişletme, yarışmada üstün gelme ve kazanma amacıyla yapılan bir çabadır.

[imparator]

Bireyin biyolojik kökenli içgüdülerini neden olduğu dürtülerin amaca ulaşmasının sağlarken aynı zamanda temel gereksinmesini de karşılayan davranış biçimidir. Amacı bireysel, toplumsal yada ekonomik olabilir.

Beden Eğitimi

Bedensel, toplumsal ve ruhsal davranışları bir araya getirme oluşturma ekibidir. Bu oluşumda beden eğitimi amaç değil araç durumundadır. Büyük kas etkinlikleri aracılığıyla bedensel nitelikleri kazanarak oluşan bir sonuçtur. Kas etkinlikleri ile bireyin ruhsal ve toplumsal bütünlüğünü bozmadan, kişinin toplum yararına en iyi gelişimini gerçekleştirme eğitimidir.
Beden eğitiminde etkinlik önemli bir husus olup beden bir araç olarak kullanıldığında amaç olarak karşımıza tüm kişiliğin eğitimi etkinlikler yoluyla kişinin, büyüme, gelişme ve davranışlarını olumlu biçimde sağlayan en küçük eğitim aracı olarak çıkmaktadır.
Sağlıklı, güçlü, mutlu olma, kişilik, karakter, ahlaki değerler kazanma, kültürleşme, toplumsallaşma ve vatandaş eğitimidir.

[imparator]

Bireyin bedenen, fitren, ruhen gelişimini sağlamak, günlük yaşama ve iş yaşamının koşullarına hazırlamak, milli bilinç ve vatandaşlık duygularını kuvvetlendirmek amacıyla yapılan düzenli ve metotlu çalışmaların tümüne birden beden eğitimi diyoruz.
İnsanın bütününü oluşturan fiziki, ruhi, zihni niteliklerin bulunduğu yaşın genetik kapasitesinin gerektirdiği verim gücüne ulaşılabilmesi için yapılan etkinliklerin tümüdür.
Milli eğitimin temel etkinliklerine bağlı olarak kişinin beden, ruh ve fikir gelişimini sağlamaktır. İnsanın toplum kurallarına uygun olarak yaşaması, birbirleriyle olan ilişkilerinin iyi örneğini verebilmesi, yardımsever, insan haklarına saygılı olmasıyla bağlantılıdır.

Beden eğitimi insanın sosyalleşebilmesi, kişiliğini bulup doğru bir çizgi üzerinde yol kat etmesinde büyük rol oynar. Kısaca beden eğitimi bireyin beden sağlığını, beden becerilerini geliştirmeye yönelik, gerektiğinde çevresel koşullara ve katılımcıların özelliklerine göre değiştirilebilen esnek kurallara dayalı oyuna, jimnastiğe, spora dönük alıştırma ve çalışmaların tümünü kapsayan geniş tabanlı bir etkinliktir.
İnsanı ruhen, fikren,bedenen olgunlaştırıp geliştiren, en az yorgunluk vererek en çok fayda sağlayan jimnastik oyun ve spor faaliyetlerini içine alan bir bilimdir.

Hareket canlıların en belirgin özelliği olduğu için yaşadığımız çağda kişinin ruhen, bedenen ve fikren gelişimi kuvvetli ve dayanıklı olması için beden eğitimi ve spora şiddetle ihtiyaç göz önünde tutulduğundan spor bir devlet politikası haline getirilmeye çalışılmaktadır. Artık milletler savaşlarını spor yoluyla yapmaya başlamışlardır. Bir ülkenin adını duyurmada en önemli kavramlardan ekonomiden sonra spor gelmektedir.

[imparator]

Beden eğitim, faaliyetlerinin bünyede olduğu kadar karakter üzerinde de yapıcı etkisi bulunmaktadır. Kişiye yaşama azmi ve mücadele kazandırır. Liderlik ve işbirliği yapma, arkadaşlık, yiğitlik, doğru ve güzeli takdir etme ve ayırt etme duygusunu geliştirir. Hoşgörü ve feragat sahibi yapar. Başkalarına, aileye, cemiyete, kanun ve nizamlara saygılı olmayı, hakkını ve şerefini ölüm pahasın dahi olsa korumayı bilen şahsiyet teşekkülünü sağlar.
Beden Eğitimi ve Sporun Genel Amaçları

1. Atatürk ilkeleri ve inkılapları, anayasa, milli eğitimin temel kanunu ve Türk milli eğitiminin temel amaçları doğrultusunda, öğrencilerin gelişim özellikleri de göz önünde tutularak anların kişisel ve toplumsal yönden sağlıklı, mutlu, iyi ahlaklı ve dengeli bir kişilik sahibi, yapıcı, oluşturucu ve üretken, milli kültür değerlerini ve demokratik hayatın temel ilkelerini benimsemiş fertler olarak yetiştirilmeleri genel amaçtır.
2. Atatürk’ün ve düşünürlerin beden eğitim ve spor konusunda söyledikleri sözleri açıklayabilme
3. Bütün organ ve sistemleri seviyesine uygun olarak güçlendirebilme ve geliştirme.
Sinir, kas ve eklem koordinasyonunu geliştirebilme

[imparator]

1. İyi duruş alışkanlığı edinebilme
2. Beden eğitimi ve sporla ilgili temel ilgi ve beceri, tavır ve alışkanlıklar edinebilme.
3. Ritim ve müzik eşliğinde hareketler yapabilme
4. Halk oyunlarımızla ilgili bilgi ve beceriler edinme ve bunları uygulamaya istekli olabilme
5. Milli bayramlar ve kurtuluş günlerinin anlamını ve önemini kavrayabilme
6. Beden eğitimi ve sporun sağlığa yararlarını kavrayarak boş zamanlarını spor faaliyetleriyle değerlendirmeyi bilebilme ve öğrenebilme
7. Temel sağlık kuralları ve ilkyardım ile ilgili bilgi, beceri, tavır ve alışkanlıklar edinebilme
8. Tabiatı sevme, hava ve güneşten faydalanabilme
9. İşbirliği içinde çalışma ve davranma alışkanlığı edinebilme
10. Görev ve sorumluluk alma lidere uyma ve liderlik yapabilme
11. Kendine güven duyma, yerinde ve çabuk kara verme
12. Dostça yarışma ve oynama, kazananı takdir etme, kaybetmeyi kabullenme, hile ve haksızlığın karşısında olabilme
13. Demokratik hayatın getirdiği tavır ve alışkanlıkları kazanma
14. Kamu kaynaklarını iyi kullanabilme ve koruyabilme
15. Spor araç ve tesisleri hakkında bilgi sahibi olma ve bunları iyi kullanabilme

[imparator]

Beden Eğitimi ve Sporun Kişiye Kazandırdıkları

1. Kişinin kendine güvenini artırır.
2. Kişi kendisini tanır ve tanıtır.
3. Yeteneklerini geliştirir, sınır ve güçlerini öğrenir.
4. Vücuduna ve sağlığına karşı bilinç gelişir.
5. fiziksel uygunluk dediğimiz kuvvet, dayanıklılık, sürat, hareketlilik, beceri, esneklik ve çabukluk geliştirir.
6. Sağlıklı ve mutlu yaşamda gerekli olan bilgi, davranış, alışkanlık ve beceri kazandırır.
7. Etkinlikler sonucu toplumsal kişilik ve nitelik kazandırır. Bunların içerisinde işbirliği, biz duygusu, atılganlık, milli değerler v.b.
8. Boş zamanları davranış ve iyi kullanabilme, değerlendirme alışkanlığı kazandırır.

Beden Eğitimi ve Sporda Gelişim

1. Organik Gelişim
2. Sinir Kas Gelişimi
3. Zihinsel Gelişim
4. Heyacansal ve Duygusal Gelişim

[imparator]

Organik Gelişim : Bireylerin fiziksel gelişimine katkıda bulunmak sadece beden eğitimine yönelik bir amaçtır. Hareket bireyin doğasında vardır. Biz de biliyoruz ki ilk insanlar yaşamlarına hareketle başlayarak bir yerden bir yere göç etme, yere değiştirme, avlarını yakalayabilme, geçim kaygısından kurtulabilme, kendilerinden güçlü olan şeylerden kaçabilme, saklanabilme ve barınma faaliyetlerinde hep hareketli olmuşlardır.
Hareket sisteminin temelini aktif olarak kaslar, pasif olarak da kemikler oluşturur. Beden eğitimi etkinlikleri düzenli olarak yapıldığında organizmanın fiziksel uygunluğu ve dayanıklılığı gelişecek, böylece organizma değişen koşullara ve yorgunluğa karşı koyabilecektir. Bunda en fazla etki becerilerin gelişmesinde kassal hareketlerle verimliliğin artması ve dolayısıyla kassal güç ve dayanıklılığın artmasında görülür. Şişmanlık sorunundan kurtulma, çocukluk ve ergenlik dönemini sağlıklı ve mutlu şekilde bitirebilme, kalp damar rahatsızlıkların engellenmesi, solunum ve dolaşım sistemlerinde oluşacak hastalıkların önlenmesi ve son olarak da kalp kan dolaşımını uygun seviyede yürütebilme, egzersizlerle yani hareketlerle dolayısıyla da beden eğitimi etkinlikleriyle sağlanır.

2. Sinir Kas Sistemi : Kas eğitimi sonucunda yeteneklerin ve motorsal becerilerin kazanılmasıdır. Genel olarak vücut kontrolü, vücut koordinasyonu sinir kas sisteminin gelişimi demektir. Koşma, sıçrama, tırmanma, yakalama, takla atma v.b. temel hareketlerin temelini oluşturur.

3. Zihinsel Gelişim : Etkinlikler yoluyla yapılan öğrenme sonucunda, öğrenme için gerekli algılama, düşünme, akıl yürütme, kıyaslama ve temel kavramların gelişmesidir. Motor becerilerin gelişimi bireyin zihinsel, duygusal ve toplumsal gelişimiyle ilgilidir.(motor becerileri; kuvvet sürat, dayanıklılık, hareketlilik ve beceri)

[imparator]

4.Heyecansal ve Duygusal Gelişim : Karmaşık, dengesiz ve gergin tepkilerin bir düzenle anlaşılır biçimde gelişmesidir. Çocuğun heyecansal tepkileri bedensel ve ruhsal gereksinmelere dayanır. Bu bakımdan heyecansal gelişim çocuğun bedensel ve ruhsal dengesini bulma çağıdır.

Beden Eğitiminin Temel Faydaları :
1. Eğitim tüm organizmayı içerir. Zihin ve benden bütünlüğü eğitimin temel felsefesini oluşturur.
2. Beden eğitimi genel eğitimin ayrılmaz bir parçasıdır. Beden eğitiminin amaçları genel eğitimin amaçlarına uygundur. Ve bu amaçların gerçekleştirilmesine katkıda bulunur.
3. Beden eğitimi etkinlikleri büyüme ve gelişme için temeldir. İnsan organizmasının maksimum gelişmesi büyük kas gruplarının katıldığı bedensel etkinliklere bağlıdır.
4. Beden eğitimim serbest zamanların kullanımına katkıda bulunur.
5. Beden eğitimi kendini ifade etme ve oluşturma olanakları sağlar. Bedenin birey olarak ifadede kullanılması, yeni hareketlerin oluşturulmasında zengin olanaklara sahiptir.
6. Beden eğitimi kültürel gelişmeye yardımcı olur.
7. Estetik beğeniye ve artistik üretime katkıda bulunur.
8. Beden eğitimi duyguların kontrol edilmesine yardımcı olur. Oyun ve spor ortamındaki etkileşim, duyguların kontrolü ve boşaltımı için uygun olanaklar sağlar.
9. Beden eğitimi karakter ve kişilik gelişimine katkıda bulunur. Güçlü bağlar ve bağlılık, takım ruhu, grup etkileşimi, oyun ve spor alanlarındaki görülen özelliklerdir. Tebiki bu özelliklerin kişilik gelişimine katkısı vardır. Takım arkadaşlarına, rakiplere uyum toplumsal uyumun sağlanmasında önemli rol oynar.

[imparator]

1. Beden eğitimi organik gelişime katkıda bulunur.
2. Psikomotor becerileri geliştirir.
3. Sağlık ve sağlığı koruma alışkanlıkları geliştirir.
4. Zihinsel gelişim için olanaklar sağlar.
5. Demokratik süreçlere katkıda bulunur. Sınıf etkinliklerinin planlanmasında ve yürütülmesinde tüm bireylerin katılımını sağlıyor.
6. Beden eğitiminin temelinde biyoloji, sosyoloji ve psikolojinin etkileri ve belirtileri vardır.
7. Beden eğitimi bireyin gereksinmelerine dayanır. Hareket en önemli temel gereksinim kabul edilir. Fiziksel etkinlik yaşamak için gereklidir. Durgun bir modern yaşam hiçbir işe yaramaz.
8. Oyun eğitsel potansiyele sahip içgüdüsel dürtüler olarak karşımıza çıkar. Bu oyunun dinamik niteliği bireylerin daha uygun davranış modeli geliştirmesine yardımcı olduğundan dolayı, oyunda beden eğitiminin içinde yer alan bir kavram olduğuna göre beden eğitiminin bu faydası göz ardı edilemez.

[imparator]

Beden Eğitiminin Bölümleri 3 bölümde incelenir:
1. Jimnastik
2. Spor
3. Oyun
1.Jimnastik çeşitleri:
a. Eğitim amaçlı Jimnastik b. Yarışma amaçlı jimnastik c. Gösteri amaçlı jimnastik d. Tedavi amaçlı tıbbi jimnastik e. Ritmik jimnastik
yarışma amaçlı jimnastik kendi içerisinde
1. Artistik jimnastik (Aletli)
2. Akrobatik jimnastik
3. Sportif ritmik jimnastik

Sporun tarifini daha önce yapmıştık

2. Oyun :Eğitsel bir değer taşıyan çocuğun bedensel, ruhsal ve ahlaki gelişimini hedef alıp çocukta haz ve neşe düzenli hareketlere oyun diyoruz.

Beden Eğitimi ve Sporun Öğretim Metodları :
1. Öğrenme
2. Çalışma
3. Antrenman Metodu

[imparator]

1. Öğrenme Metodu:
Kısa zamanda sonuca varılabilmesi, Mükemmelliğe erişilmesi için tutulan yolun çizilmesidir. Büyük gruplarla çalışılabilir. Çalışan yerine çalışma konuları ön plana gelir. Bir plan hazırlanır ve topluluk bu plana göre çalıştırılır. İyi sınıflandırılmış okullarda, iyi hazırlanmış programla bu metot yararlı olabilir. Ancak bu met**** sakıncalı yönleri de olabilir. Bunlar:

1. Çalışma biçimi gençlerin isteklerine uygun değildir.

2. Çalışmalarda hareketler adımlama biçiminde yani zincirleme şeklinde değildir. Sadece hareketler geometrik şekilde kalıp olarak bölünür öğrenciye sunulur.

3. öğrencilerin istekleri çeşitli yönlerde olmasına rağmen topluca ortak bir konu üzerinde çalışılır.

4. salonların olmadığı veya küçük olduğu saha ve araçların az sayıda bulunduğu yerlerde bu met**** faydası azalır.
Metodik yardımcıları hareketin anlatılması, gösterilmesi ve düzeltimi şeklindedir. Bu met**** kullanılış yerleri çalışma planı tam olarak sınırlandırılmış toplumlarda kişisel yeteneklerden daha çok toplumun eğitimine yönelmiş topluluklarda sıkı bir birlik isteyen çalışmalarda, bugünkü okullarımızdaki çalışma şekillerinde ve askeri eğitimler bu metotla yapılmaktadır.

[imparator]

2. Çalışma Metodu:
Hırslı bir şekilde kısa zamanda sonuca erişmek için değil, kendi kendine seçilen konular üzerinde serbestçe çalışmadır. Çalışma eğitimi üzerine kurulup geliştirilmiştir. Beraber ve belirli formlara uyma zorunluluğu yoktur. Kişiler çalışma eğitimini kendi işi olarak ele alır ve görürler. Faydalı bir eğitim insanın iç doğasından gelen istek ve kuvvetle kişinin serbest bir hedefe kendi seçtiği yollarla erişebilmesidir. Bu metot da hareketin anlatımı açıklama, gösterme konu bakımından çok kısa, çocuğun yapısına ve amaca uygun olmalıdır. Öğretmen geri planda kalmalı çocuğun yapabileceği herşeyi deneyebilmesi için serbest bırakmalı ancak zor durumlarda on yön verici hatırlatmalarda bulunulmalıdır.

3. Antrenman Metodu:
Her iki metotdan değişik özellikler taşıyan çalışma biçimidir. Genellikle kulüp ve okullarda ders dışı çalışmalar için geliştirilerek ortaya çıkarılmıştır. Amaç en yüksek forma erişmedir. İrade eğitimine yer verilir. İyi dereceye doğru ilerleme istek ve cesareti, kuvvet, dayanıklılık, hareketlilik, sürat ve beceri yerine sporcu hırsı kazandırma bu met**** amaçlarındandır. Birbirini izleyen alıştırmalar planlı olarak tekrarlanıp hareketlerin otomotikleştirilmesini sağlar. Yavaş yavaş güçleştirilen hareketlerle bedensel ve ruhsal gelişimin sağlanarak en üstün başarıya ulaşılır. Kaslar iç organlar ve sinir sistemi eğitilerek yorgunluk anı geciktirilip dinlenme süresi düşürülerek dayanıklılık kazanılır.
Antrenman met****un metodik yardımcıları:
Öğrenme metodu ile çalışma metodu arasındadır. Bu metotla ödev verilir. Fakat konu üzerinde izlenecek yol tam olarak programlaştırılır. Diğer metotlardan farklı tarafı çok küçük gruplarla çalışılır. Böylece birkaç öğrenciye bir çalıştırıcı gerekir. Çalıştırıcı gençlerin bütün yeteneklerini saptayarak uygun bir çalışma programı hazırlar.

[imparator]

Temel Motorik Özellikler
Kuvvet: Bir dirençle karşı karşıya kalan kasların kasılabilme yada bu direnç karşısında belirli bir ölçüde dayanabilme yeteneğine kuvvet diyoruz. Spor branşlarına göre 2’ye ayrılır:
1. Genel Kuvvet, 2. Özel Kuvvet
Çalışma biçiminde kuvvet 3 şekildedir:
1. Maximal kuvvet, 2. Çabuk kuvvet, 3. Kuvvette devamlılık
Dayanıklılık: Organizmanın uzun süre devam eden sportif alıştırmalarda yorgunluğa karşı koyabilme ve oldukça yüksek yorgunluktaki yüklenmeleri uzun süre devam ettirebilme yeteneğine dayanıklılık deriz. Tüm organizmanın yorgunluğa mümkün olduğu kadar karşı koyabilme gücüdür.
Spor türüne göre 2 sınıflandırması vardır. Genel ve özel.
Enerji oluşumu açısından 2 tane. Aerobik, ana aerobik
Süreleri açısından 3 tane. Kısa, orta, uzun.

[imparator]

Sürat: İnsanın kendisini en yüksek hızla bir yerden bir yere hareket ettirme yeteneğidir. Hareketlerin mümkün olduğu kadar büyük bir hızla uygulanması yeteneği olarak tanımlanmaktadır.
İvmelenme, ortalama ve maximum hız olarak sınıflandırma yapılır.

Hareketlilik: Eklemlerin vücut bölümlerinde belli bir hareket yönünden izin verilen açı kollarının sınırları arasında kalan alana hareket alanı diyoruz. Tüm eklem hareketi boyunca hareket edebilme yeteneğine hareketlilik diyoruz. Aktivitelerin eklemlerin müsaade ettiği oranda ve geniş açıda yapılmasına hareketlilik diyoruz. Genel ve özel olarak sınıflandırma yapılabilir.

Beceri: Koordinasyon. İstemli ve istemsiz hareketlerin düzenli, uyumlu, amaca yönelik bir hareket dizisi içerisinde uygulanmasıdır. Organizmanın sinirsel bir gücüdür. Hareketin uygulanmasına katılan iskelet, kaslar, eklemler ve eklem bağları ile merkezi sinir sistemi arasındaki işbirliğidir.
Genel ve özel beceri olarak sınıflandırması yapılır.

Sportif Terimler
Antrenman: Fizik ve moral gücün, teknik ve taktik becerilerin, organik ve psikolojik yüklemelerle düzeltilmesi ve en üst düzeye getirilmesi amaçlarına yönelik bir eğitim sürecidir. Sporcunun kendini en yüksek verimine ulaşabilmesi için planlı biçimde yaptığı bedensel ve ruhsal çalışmaların tümüdür.
Antrenman organizmada fonksiyonel ve morfolojik değişmeler sağlayarak ve sporcuda verimin yükseltilmesi amacıyla belirli zaman aralıklarıyla uygulanan yüklenmelerin tümüdür.

Antrenör: Antrenman yaptıran uzman kişilerdir.

[imparator]

Spor Yönetimi: Sporda yönetimi meydana getiren unsurların kuruluş ve işleyiş biçimini inceleyen ve bu unsurların en iyi şekilde sevk ve idaresi için gereken yönetim tekniğini bulmaya çalışan spor biliminin koluna biz spor yönetimi diyoruz. Yönetimi meydana getiren unsurlar: İnsan, para, malzeme, zaman ve yerdir.
Spor Yöneticisi: Spor hizmet ve faaliyetlerinin sevk ve idaresinde çeşitli şekillerde görev alan bu hizmet ve faaliyetlerin yürütülmesinde emeği geçen görevlilere spor yöneticisi diyoruz. Resmi ve gönüllü olama üzere iki spor yöneticiliği vardır.

Spor Teşkilatı: Spora ilişkin amaçlar doğrultusunda geniş kapsamlı bir işin veya işlerin görülmesi için kurulan spor hizmet ve kuruluşlarına sporda teşkilatlanma veya spor teşkilatı diyoruz. Merkezi ve yerel teşkilatlanma olarak iki türü vardır.

Spor Organizasyonu: Spor yarışmaları ile sportif amaca yönelik olarak düzenlenen seminer, toplantı, kurs, panel, kamp vb. her türlü sportif faaliyetin en iyi şekilde sevk ve idaresi ve sonuçlandırılması için bir program dahilinde yapılan çalışmalara spor organizasyonu diyoruz.

[Yazar]

Yazılar