Depremler

[imparator]

Dolayısıyla gerekli önlemlerin proje aşamasında belirlenmesi daha uygundur. Örneğin merdivenlerin yükün tamamının binaya yüklenmesi yerine, yükü doğrudan zemine aktarmak bir çözüm yoludur.
2. Yapı Düktilitesinin Artırılması
Yapıya gelen deprem enerjisinin sönümlenmesi yapı düktilitesinin artırılmasıyla mümkündür. Yapı kalıcı ve elastik deformasyonlar yaparak deprem enerjisini tüketir, böylece yapı ayakta kalmayı başarır. Ancak depremden sonra yapılan hasar onarım çalışmalarında mantolama ve perde duvarların yapıya eklenmesinde iyi bir hesap yapılmalıdır. Çünkü bu çalışmalar sonucu yapının rijitliği gereğinden fazla artırılırken, rijitliği büyük ölçüde azalabilir.
3. Yapının Taşıma Gücü
Yapıyı en büyük zararları veren kuvvet yatay ve çeşitli yönlerden etkiyen deprem kuvvetidir. Bu kuvvete karşı yapının yatay yük taşıma kapasitesi artırılmalıdır. Deprem sonrası bu kuvvetin kesinlikle düştüğü kanıtlanmıştır. Bu bakımdan yatay kuvvet mümkün oldukça büyük olmalıdır. Yapıda yatay yüklerin etkisiyle oluşan hasarlar düşey yük taşımadaki güvenliği de azaltır. Yapı bu hasarlı haliyle dahi yük taşımaya devam edebilir. Bu durumda ilk olarak düşey yüklere takviye, 2. olarak yatay yüklere takviye yapılmalıdır.
4. Yapının Dinamik Özelliklerin İyileştirilmesi
Yapıya zarar veren olay titreşim hareketleridir. Titreşim hareketlerinin büyük olması büyük yatay kuvvetler doğurur. Bu nedenle titreşim hareketlerini azaltacak bir mekanizma oluşturulmalıdır. En basit seçenek zemin hakim periyoduyla, yapının titreşim periyotlarının yakın olmasını engellemekle mümkündür. Ancak bu işi gerçekleştirmek için zeminin dinamik özelliklerinin bilinmesi gerekir. Daha sonra yapı periy****un uzaltılması veya kısaltılmasıyla yapı periyodu, zemin hakim periy****dan uzaklaştırılabilir. Yapı periy****un artırılması veya azaltılması için yapı yükünün artırılması veya uzaltılması mümkündür. Ayrıca yapıya perde duvarların eklenmesi, kolon boyutlarının artırılması gibi yöntemlerde periyodu etkiler.
5. Burulma Etkisinin Önlenmesi
Yapılardaki hasarların nedenlerinden birisi olan burulma olayının sebebi, katlardaki ağırlık merkeziyle rijitlik merkezlerinin birbirlerine çok uzak olmasından kaynaklanır. Bu nedenle proje sırasında yapının mümkün olduğunca simetrik planlanmasına dikkat edilmelidir. Simetrik olmayan yapılarda burulma etkisi daha büyüktür. Ayrıca yapıya eklenen perde duvarlarında simetrik yerleştirilmesi gerekir. Bu şekilde yerleştirilmemiş perde duvarların inşası ile yıkılmayacak yapılarda bile büyük hasarlar gözlenebilir. Perde duvarlar yerleştirilirken mümkün olduğunca yapının köşe ve dış cepheleri seçilmelidir.

[imparator]

8.SONUÇ
Depremlerde ilk anlarda yıkılan yapıların ortak ve belirgin özelliği bunların tasarım ve yapımında deprem etkilerinin hiç dikkate alınmadığıdır.
Zeminlerdeki sıvılaşma, taşıma gücünün düşmesi ve çatlamalar sonucu oluşan hasarların nedeni de dayanıklı yapı yönetmeliklerine uyulmamasıdır. Ülkemizdeki 17 Ağustos depreminde de meydana gelen hasar ve yıkıntılarının en belirgin nedenin yanlış coğrafi alanların seçimi ve zemin şartlarına uyulmaması olduğu gözlenmiştir. Bu bakımdan yönetmeliklerde belirtilen esaslara uyulmadığı ortaya çıkmıştır.
Çeşitli deprem bölgelerinde yapılan incelemelerde hasarlı binaların çoğunda mimari düzensizliklerde önce çıkmıştır. Bu durum ağırlık ve rijitlik merkezlerinin birbirlerinden çok farklı noktalarda oluşmasına neden olmuştur. Hatta bu çeşit mimari düzensizliklerin çözümü mühendislik açısından neredeyse mümkün değildir. Bu nedenle projelendirme aşamasında ve avam proje dönemlerinde mimarlarla, mühendislerin beraber çalışmaları önem taşır.
İnşaat alanlarının yanlış seçilmesi de büyük hatadır. Pek çok karayolu tam olarak fay hatlarının üzerinden geçirilmiş, yerleşim birimleri faylara yakın yerlere kurulmuştur, bu da hasarı artıran en önemli etkenlerdendir.
Betonarme yapıların depreme dayanıklı inşa edilmesinde proje ve uygulamanın sıkı denetlenmesi gereği bir kez daha görülmüştür. Bu denetimlerin etkili bir şekilde yapılması için belediyelerin elinde yeterli yetki vardır. Yasalarla bu denetimler rahatlıkla yapılabilir.

[imparator]

Depremlerden oluşan zararların en aza indirilmesi için genelleme yapacak olursak;
1. Depreme dayanıklı yapı teknikleri geliştirilmelidir. Yerleşme ve konut yapılarının bölgenin doğal ve sosyal şartlarına uygun olması, deprem sonrası konut tipi ve malzemeleri için mutlaka yerel koşul ve olanaklar sağlanmalıdır.
2. Depreme dayanıklı yapı koşullarına kesinlikle uyulmalıdır.
3. Mevcut hasar görmüş yapıların takviye ve güçlendirilmesi depreme dayanıklı bina projelendirilirken şiddetli bir depremde meydana gelebilecek hasarın onarım masraflarının, o binayı depreme dayanıklı hale getirmek için sarf edilecek ilave masraflarından daha az olması, esasının gözden uzak tutulmaması gerekir.
4. Yapıların proje aşamasında denetlenmesi.
5. Taşıma ve iletişim ağları, boru hatları, nükleer reaktörler, barajlar ve viyadüklerin yer seçiminin iyi yapılması.
6. Deprem sigorta sisteminin oluşturulması. Denetleme hizmetlerine yeni esaslar eklenmesi.
7. Deprem bölgelerinde mimari bakımdan mümkün olan hallerde betonarme ve perdeler şart koşulmalı, Gronülometri şartlarına ve su çimento oranına kesinlikle itina gösterilmelidir.
8. Yumuşak dolgu ve kalın alüviyonlu zeminlerde temeller mütemadi sömeller şeklinde olmalıdır. Temel seviyesi zon yüksekliğinin altında olmalıdır.

[imparator]

9. Deprem bölgelerindeki şehirlerde ana yolların yıkılan binaların trafik şeritlerini kapatmayacağı ölçüde geniş yapılması. Su şebekesinin güvenlik altına alınması. Kamu yapılarının, hastanelerin vb binaların kendi yedek enerji kaynaklarının bulunması.
Yapılan açıklamalar doğrultusunda inşa edilecek yapılar, uyulan kurallar ve belirtilen sebeplere bağlı önlemler depremlerin üst yapılara etkilerini en aza indirirken, can. mal kaybı en aza indirilecektir. Ekonominin zarar görmesi engellenecektir. Çeşitli yardım hizmetleri ve işlerin yerine getirilmesi kısa sürede sağlanacaktır.

[AyTeK54]

tşkler hocam

[Yazar]

Yazılar