E.1970-1980 Kur Ayarlamaları (Devalüasyonları)
1970 Devalüasyonundan sonra, 1974 yılında itibaren Dolar, TL. karşılığı yükseltilmeye başlandı. Yılda birkaç kez yapılan bu “ayarlamalar” sürekli devalüasyon izlenimi bırakarak, TL’nin dış değerini belirsiz hale getirdi. 1979 yılı Nisan ayında % 30 oranında ve aynı yılın temmuz ayında % 88.4 (primli) oranlarında devalüasyonlar yapıldı. Bir dolar 47.80 TL. oldu.
F.24 Ocak 1980 Devalüasyonu
24 Ocak 1980 yılı devalüasyon operasyonu ile birlikte alınan ekonomik önlemler, Türkiye Cumhuriyeti ekonomi tarihine “24 Ocak Kararları” olarak geçmiştir.
24 Ocak 1980 yıllarında; yüksek enflasyon ve her gün artan hayat pahalılığı, döviz darboğazı, bazı maddelerin yokluğu, kuyruklar ve karaborsa, düşen üretim ve ulaşım faaliyetlerinin, enerji darlığı, yoğunlaşan grevler, hızla artan işsizlik, gelir dağılımının bozulması, anarşinin artması, petrol sıkıntısı, vergi sistemindeki bozukluk, kamu iktisadi teşebbüslerinin aşırı zararları nedeni ile 24 Ocak 1980 devalüasyonu ile Türk Lirası % 33 oranında devalüe edilmiştir. 24 Ocak 1980 yılında yapılan devalüasyonla enflasyon oranını düşürmek, enflasyonu körükleyen KİT’leri yeniden organize etmek, döviz gelirlerimizle giderlerimizi kapatmak ihracatı artırarak dış ödemeler dengesini düzenlemek, sermaye piyasasını düzenlemek, yatırımları hızlandırmak, para arzındaki genişlemeyi önlemek gibi önemli amaçları kapsıyordu.
Devalüasyonla Döviz Kuru 1980 yılında 190 TL’yi bulmuştur. 1981’de (133), 1982’de (191) TL. olmuştur. Bu devalüasyonla faiz oranları yükselmeye başlamış, bunun yanında işsizlik çoğalmıştır. Paranın değerinin sürekli ve hızlı düşüşü, özellikle sanayi kesiminde girdi maliyetlerinin aşırı derecede yükselmesine neden olmuştur. Firmalar finansman sıkıntısıyla karşılaşmışlardır. Finansman sıkıntısı faiz oranlarını yükseltmiştir. Piyasa maliyet enflasyonu içine girmiştir. Kitlerin zararlarını kapatmak, 24 Ocak kararlarının temel amaçlarından biriydi. Açıkları kapatabilmek için hemen hemen bütün mal ve hizmet ürünlerine ard arda zamlar yapıldı. Aşırı zamlar fiyatların yükselmesini körükledi. Kit açıkları büyüdü. |