Birinci tür çalışmalara Şerif Mardin öncülük etmiştir. 1973 yılında yazdığı
bir makalede, --merkez-çevre-- kuramının, Türk siyasal çözümlemeleri için bir
anahtar olup olmadığını sormuş ve günümüze dek getirdiği bir siyasal
çözümleme denemesini Deadalus dergisinde yayımlamıştır (Mardin, 1973).
Aynı grup içinde bir başka çalışmayı Metin Heper yapmış ve Kadro'culara
sempati besleyen bir dergide, Toplum ve Bilim dergisinde yayımlamıştır.
Heper'in başka amaçla yapılmış çalışmalarına bile --Osmanlı Siyasal Hayatında
Merkez-Kenar İlişkisi-- adını koyması, bu kuramın Türkiye açısından
çekiciliğini belirtir kanısındayım (Heper, 1980).
Türkiye'yi dünya sisteminin içinde, dış dinamik açısından bir --kenar-- ya da
--çevre-- ülkesi olarak irdeleyen çalışmaları, daha önce belirtmiştim. Özkol'un
(1969), Gülalp'ın (1979), Keyder'in (1976-1979) ve Aksoy'un (1975) çalışmaları
gerçekten uluslararası standartların üzerinde, Yalçın Doğan'ın çalışması
(1980) ayrıca güncellik de taşıyor.
Konuyu yine Atatürk'ün Kurtuluş Savaşı'nın en hızlı döneminde, Ekim 1921'de
söylediği şu düşüncelerle bağlamak, --merkez-çevre kuramına dayalı
karşı-emperyalist devrim-- modeli açısından Türk Devrimi'nin çözümlenmesine
tutulacak ışıklardan biri olacaktır: |