Nitekim, Başkomutanlığın uzatılması kabul edilmediği zaman, hemen --işlevsel
devrimcilik--i ön plana çıkmış ve --Düşman karşısında bulunan ordumuz başsız
bırakılamazdı. Binaenaleyh, bırakmadım, bırakamam ve bırakamayacağım.--
demiştir (Atatürk, tarihsiz:662).
Mustafa Kemal'in Başkomutanlık yetkileri konusunda çok hassas olduğu
bilinen gerçeklerdendir. Örneğin, Nureddin Paşa'nın neden olduğu Koçgiri olayı
üzerine Meclis'te yapılan tartışmalarda, Mustafa Kemal çok titizdir. Artık
açıklanmış olan bu gizli oturumların tutanaklarına göre, Meclis kendisine
güven duymuyorsa, yetkilerinin üzerinden alınabileceğini, fakat Başkomutanlık
yasası yürürlükte olduğu sürece; işlerine hiç kimsenin, Meclis'in bile
karışmaya hakkı olmadığını söylüyor (Borak, 1977:242-243).
TBMM Döneminin Değerlendirilmesi
Mustafa Kemal Atatürk'ün eylem süreci içinde en önemli örgüt dönemi TBMM
dönemidir. Bunun iki nedeni vardır. Birinci neden, düşmanın bu dönem içinde
yenilmiş olmasıdır. İkinci neden ise, Mustafa Kemal Paşa'nın liderliğinin
gerek yasal ilkelere oturması, gerekse uygulamada birçok kez kanıtlanması
açısından tam anlamıyla meşruluğuna bu dönemde kavuşmuş olmasıdır.
Meclis döneminin önemli özelliklerinden biri, artık bağımsızlık eyleminin
yurt içinde de tümüyle bir devlet örgütü eliyle yönetilmeye başlanmış
olmasıdır. Bu devlet örgütü anlayışı, tüm alanlarda etkinliğini gösteriyordu.
Örneğin, basın, bilinçli biçimde desteklenmeye başlanmıştı. Bir yandan yeni
kurulan resmi Anadolu Ajansı'nın elemanları ile yurt dışına haber verilirken,
öte yandan Hakimiyet-i Milliye ve Yeni Dünya gazetelerine maddi yardım
yapılıyordu (Öztoprak, 1981:32-33) . |