Çimento

[imparator]

8.GAYRİ SIHHİ MÜESSESELER YÖNETMELİĞİ

8.1.Yönetmeliğinin Amacı

1593 sayılı Umumi Hıfzısıhha Kanunu’nun 268-275. Maddeleri uyarınca Çevre ve toplum sağlığının korunması açısından önem arz eden gayrı sıhhi müesseselerin zararlı etkilerinin yok edilmesi veya en az düzeye indirilmesi, doğal kaynakların kirlenmelere karşı korunması için gayri sıhhi müesseselerin kontrol altına alınması, ruhsatlandırılması ve denetlenmesindeki usul ve esasları belirlemek amacı ile yazılmıştır.




8.1.1.Yetkili Makam

1. sınıf gayri sıhhi müesseseler için Sağlık bakanlığı, 2. sınıf gayri sıhhi müesseseler için valiliklerdir.


8.2.Çimento Sektörü Hangi Sınıfta Yer Almaktadır?

-Çimento fabrikaları ile galeri veya kuyu açılarak işletilen veya patlayıcı madde kullanarak işletilen her türlü taş ve maden ocakları 1. sınıf gayri sıhhi müessesedir.

-Çimento öğütme-paketleme tesisleri ile hazır beton santralleri 2.sınıf gayri sıhhi müessesedir.

8.3.Sağlık Koruma Bandı Nedir?

Müesseselerin çevreye olan etkisi dikkate alınarak tesis dışında bırakılması gerekli iskan dışı alanlardır.Bu band inceleme kurulu tarafından önerilir.Sağlık Müdürünün onayından sonra Sağlık bakanlığınca tasdik edilir ve kesinleşir.Sağlık koruma bandı oluşturulması zorunludur.Bu alanda yapılaşmaya izin verilmez.Ancak uygun zirai faaliyetler yapılabilir. Sağlık koruma bandı sanayi bölgeleri etrafında bölge sınırı esas alınarak tespit edilir. Eğer tesis için ÇED raporu düzenlenmiş ise bu rapordaki mesafeler dikkate alınır.

[imparator]

8.4.İnceleme Kurulu Nedir; Kimlerden Oluşur?

1. sınıf gayri sıhhi müesseseler için yer seçim raporu, tesis raporu ve açılma raporunu hazırlayan ve tesis hakkında görüş bildiren kuruldur.


Başkan -İl Sağlık Müdürü (veya uygun göreceği yardımcısı )
Üye -Gıda ve Çevre Kontrol Şube Müdürü
Üye -Sağlık Ocağı Tabibi
Üye -Çevre Sağlığı teknisyenleri (2kişi)
Üye -Sanayi ve Ticaret İl Müdürlüğü temsilcisi
Üye -İlgili İmar Müdürlüğü Temsilcisi
Üye -İl Çevre Müdürlüğü Temsilcisi
Üye -Üniversite veya Sanayi Odası temsilcileri (gerek görülürse)
Üye -Konusunda Bilirkişi olacak Bilim Adamları

8.5.Mevcut Tesisler Yönetmelik kapsamında mıdır?

Yönetmeliğin yayınlanması tarihinde önce kurulu tesisler eğer gayri sıhhi müesseseler ruhsatı almış iseler ve herhangi bir ilave ve değişlik yapmamış iseler tekrar izin almaları gerekmez.Ancak, çevre ve toplum sağlığı açısından denetim altındadırlar.İlave ve değişlikler izne tabidir.



8.6.Ruhsat İçin Hangi İzinler Alınacaktır?

-Yer seçimi izni
-Tesis izni
-Deneme izni (yeni kurulacak tesisler için)
-Açılma ruhsatı



9.TÜRKİYE MÜSTAHSİLLERİ BİRLİĞİ KALİTE VE ÇEVRE KONTROL MÜDÜRLÜĞÜ
ÇEVRE ÖLÇÜM LABORATUARLARINDA YÜRÜTÜLEN ÇEVRE DOSTU HİZMETLER

[imparator]

Türkiye Çimento Müstahsilleri Birliği Kalite ve Çevre kontrol Müdürlüğü Bünyesinde Kurulmuş olan Çevre Ölçüm Laboratuarı, Ülkemizde Türk Standartları Enstitüsü tarafından akredike edilmiş kendi türünde ilk ve halen tek laboratuar olup, çevre dostu hizmetlerini çevre dostu kuruluşlarla işbirliği çerçevesinde 12.07.1996 tarih ve ANK0091 sayılı T.S.E. Laboratuar Yeterlilik Belgesi ile ulusal-uluslararası standartlar/referans metodlara uygun olarak sürdürmektedir. Bu kapsamdaki hizmet türleri şöyle sıralanabilir.

9.1.Emisyon Ölçümleri
Her bir emisyon kaynağında:

· Baca gazı toz konsantrasyonu ölçümleri
(İzokinetik prensiplere uygun olarak)

· Kaynak toz emisyonlarının belirlenmesi
(Kütlesel debi tayini)

· Baca gazı gaz sıcaklığı ölçümleri

· Baca gazı yoğuşma noktasının (dew point) belirlenmesi

· Baca gazı nem konsantrasyonunun belirlenmesi

· Baca gazı dansitesinin belirlenmesi

· Baca gazı gaz hızı ölçümleri

· Baca gazı gaz debisinin belirlenmesi

· Baca gazı oksijen konsantrasyonu ölçümleri

· Baca gazı karbon monoksit konsantrasyonu ölçümleri

· Kaynak karbon monoksit konsantrasyonlarının belirlenmesi
(Kütlesel debi tayini)

· Baca gazı kükürt dioksit konsantrasyonları ölçümleri

· Kaynak kükürt dioksit konsantrasyonlarının belirlenmesi
(Kütlesel debi tayini)

· Kaynak azot dioksit emisyonlarının belirlenmesi
(Kütlesel debi tayini)

· Baca gazı islilik derecesi ölçümleri

· Baca gazı karbon dioksit konsatrasyonlarının belirlenmesi

· Asgari baca gazı yüksekliklerinin belirlenmesi
Tesisin tümünde:

· Toplam toz emisyonlarının belirlenmesi (Kütlesel debi tayini)

· Toplam karbon monoksit emisyonunun belirlenmesi (Kütlesel debi tayini)

· Toplam kükürt dioksit konsantrasyonun belirlenmesi
(Kütlesel debi tayini)

· Toplam azot dioksit konsantrasyonunun belirlenmesi
(Kütlesel debi tayini)

[imparator]

Değerlendirme:

· Tüm sonuçların Hava Kalitesinin Korunması Yönetmeliği esaslarına göre irdelenmesi
· Yetkili makamların istediği yapı ve kapsamda emisyon raporun hazırlanması

9.2.Sürekli Toz Ölçüm Cihazları Ölçüm Aralığının Belirlenmesi

[FONT='Times New (W1)']– Sürekli toz ölçüm cihazları ölçüm aralığının belirlenmesi, Ülkemizde[/FONT]
yalnızca Türkiye Çimento müstahsilleri birliği Kalite ve Çevre kontrol
Müdürlüğü uzmanları tarafından doğru ve noksansız olarak
yapılabilmektedir.Cihazların Türkiye temsilcisi firma tarafından T.Ç.M.B
bu işlemler için tek yetkili olarak tanınmaktadır.
· Cihazın optik ayarının yapılması

· Cihazın mühürlenmesi

· Karşılaştırmalı gravimetrik ölçümlerin yapılması
( İzokinetik prensiplere uygun olarak )
· Ölçüm sonuçlarından regresyon eğrisi ve denkleminin belirlenmesi
· Regresyon denkleminden cihazın ölçüm aralığının belirlenmesi
· Ayrıntılı raporun hazırlanması
9.3.Filtre Performans Testleri
· Performans testleri istenen filtrenin giriş ve çıkışında eşzamanlı ölçümlerin yapılması
· Ölçüm sonuçlarından filtre performansının hesaplanması
· Ayrıntılı raporun hazırlanması
9.4.Hava Kalitesi (PM10) Ölçümleri*
–Havada asılı partikül madde mertebesinin belirlenmesi amacı ile Türkiye Çimento Müstahsilleri Birliği Kalite ve Çevre Kontrol Müdürlüğü Gezici Çevre Ölçüm Laboratuarınca PM10 konsantrasyonu ölçümleri yapılmaktadır.

*Söz konusu ölçümler yetkili makamlarca tesis çevresindeki hava kalitesinin mertebesi hakkında fikir edinilebilmesi amacıyla yapılmaktadır.

[imparator]

-Ölçümleme:

· İnceleme bölgesinin belirlenmesi
· İnceleme alanlarının belirlenmesi
· Ölçüm istasyonlarının belirlenmesi
· Ölçüm programının belirlenmesi
· Ölçümlerin yapılması

-Değerlendirme:

· Ölçüm sonuçlarından uzun vadeli değerin (UVD ) ve kısa vadeli değerin ( KVD ) hesaplanması
· Sonuçların Hava Kalitesinin Korunması Yönetmeliği esaslarına göre irdelenmesi
· Kapsamlı hava kalitesi raporunun hazırlanması

9.5.Endüstriyel Gürültü Seviyesi Ölçümleri

Her bir gürültü kaynağında:

· Gürültü kaynaklarının belirlenmesi
· Ölçümlerin Gürültü Kontrol Yönetmeliği esaslarına uygun olarak yapılması

Çalışma Ortamlarında:

· Çalışma ortamlarının belirlenmesi
· Ölçümlerin Gürültü Kontrol Yönetmeliği esaslarına uygun olarak yapılması

[imparator]

Tesis Çevresinde :

· Gündüz ölçümlerinin Gürültü Kontrol Yönetmeliği esaslarına uygun olarak yapılması
· Gece ölçümlerinin Gürültü Kontrol Yönetmeliği esaslarına uygun olarak yapılması

Değerlendirme:

· Ölçüm sonuçlarının Gürültü Kontrol Yönetmeliği esaslarına göre irdelenmesi
· Yetkili makamların istediği yapı ve kapsamda gürültü raporunun hazırlanması
-Danışmanlık Hizmetleri

Türkiye Çimento Müstahsilleri Birliğine üye olan ve çevre hizmetleri yıllık sözleşmesi yapan kuruluşlara danışmanlık hizmetleri, sözleşmenin imza tarihini izleyen bir yıl boyunca ücretsiz olarak verilmektedir.

· Emisyon Ön İzni
· Emisyon İzni
· Gayrı Sıhhi Müessese (GSM) Ruhsatı
· Çevresel Etki Değerlendirmesi ( ÇED)
· Gürültü Kontrolu

9.6.Bilimsel Kuruluşlarla İşbirliği Çerçevesinde Yürütülen Hizmetler

9.7.Endüstriyel hava kirliliği modelleme çalışmaları:

U.S. EPA tarafından kullanılan “BREEZE AIR- Industrial Sources Dispersion Models” programının en son versiyonu Kalite ve Çevre Kontrol Müdürlüğünce temin edilerek endüstriyel tesislerin hava kirliliğine katkı paylarının (HKD) istenilen alanlarda ve koordinatlarda ( hassas kirlenme bölgelerinde özel koordinatlarda ) hesaplanması için sektörün hizmetine sunulmaktadır.

[imparator]

· Modellemesi yapılacak kirletici türlerinin belirlenmesi
· Emisyon ölçüm verilerinin modelleme yapısına uyarlanarak toplanması
· Modelleme çalışmalarının ilgili bilimsel kuruluşla birlikte yürütülmesi
· Sonuçların Hava Kalitesinin Korunması Yönetmeliği esaslarına göre irdelenmesi
· Yetkili makamların istediği yapı ve kapsamda modelleme raporlarının hazırlanması

9.7.1.Partikül boyut analizleri:
· Partikül boyut analizi istenen emisyon kaynağından toz emisyonu örneğinin toplanması
· Örneğin ilgili bilimsel kuruluşa gönderilmesi
· İlgili bilimsel kuruluştan gelen rapordaki sonuçların Hava Kalitesinin Korunması Yönetmeliği esaslarına göre irdelenmesi
· Partikül boyut analizi sonuç ve irdelemelerinin emisyon raporunda uygun bölüme yerleştirilmesi


9.7.2.Toz emisyonunda özel maddelerin ( ağır metaller ) belirlenmesi:

· Toz emisyonunda özel maddelerin (ağır metaller) belirlenmesi istenen emisyon kaynağından toz emisyonu örneğinin toplanması ( izokinetik prensiplere uygunluk gerekmiyor.)
· Örneğin ilgili bilimsel kuruluşa gönderilmesi
· İlgili bilimsel kuruluştan gelen rapordaki sonuçların Hava Kalitesinin Korunması Yönetmeliği esaslarına göre irdelenmesi
· Toz emisyonunda özel maddelerin (ağır metaller) belirlenmesi sonuç ve irdelemelerinin emisyon raporunda uygun bölüme yerleştirilmesi

[imparator]

10.SONUÇLAR

Çimento binaların ve inşaat mühendisliği uygulamalarının temel malzemesi olup,çimento sanayi ürettikleri ile modern toplumunun ana gereksinimlerini karşılar ve sürdürüleblir kalkınmaya yardımcı olur.Ancak çimento sanayi çevresel duyarlılığın, kamuoyu baskısının giderek arttığı ve artık çevresel sorunların sınırlarını aşarak globalleştiği günümüzde önemli hususlarla karşı karşıyadır.

Geçtiğimiz yıllarda sadece atmosfere yayılan toz emisyonları nedeni ile kammuoyu baskılarına maruz kalan ve yasal mevzuatların öngördüğü şekilde emisyonların azaltılması ve kontrolünü kapsayan çalışmaların içinde yer alan çimento sanayi, atık kendini ilkim değişikliği gibi global problemlern ve ikincil hammaddelerin ve ikincil yakıtların kullanımı gibi konuların içinde bulmakta , bölgesel ve hatta tesis bazındakiikili antlaşmalara gitmekte zorunda kalmaktadır. Son yıllarda üretimde termal enerji tüketimi giderek azaltılmış, ikincil hammadde ve ikincil yakıtların kullanımı ise artmıştır.Bu gelişmelere rağmen çevresel sorunların ulaştığı botuytlar yeni konuları gündeme getirmekte ve sanayide bunların çözümüne yönelik stratejilerde yer almaktadır.

Örneğin, Avrupa atık katalogunun hazırlanmasında termik santral uçucu külü “potansiyel tehlikeli atıklar” başlığı altında sınıflandırılmıştır ve Avrupa Çimento Sanayi (özellikle ikincil hammadde kullanan tesisler için) uçucu külün tehlikeli kabul edilmesinden dolayı çimento fırın tozunun da tehlikeli kabul edilmesinin endişesini yaşşamaktadır.Diğer yandan karbondioksitt/enerji vergisi ciddi olarak gündeme gelmiştir.Hatta hükümetlerin bu konuya bütçe açıklarına faydası dokunacak taze para kaynağı olarak baktıkları görüşü de öne sürülmektedir.Çimento sanayi ise enerji yoğun bir sektör olarak getirilecek vergi yükünden dolayı daha işin başında “kaybeden taraf” olacaklarının ve global rekabette yerlerini kaybetme endişesini yaşamaktadırlar.Hatta üretimin çevresel mevzuatların daha esnek olduğu ve bundan dolayıda enerji verimliliğininde daha düşük olduğu ülkelerde kayacağı ifade edilerek tesis bazındaki ikili antlaşmalara ve gönülle yaklaşımlarla konuya çözüm bulmaya çalışmaktadırlar.

[imparator]

11.ÖNERİLER

Çimento üretiminde klinkerin pişme prosesi anahtar çevresel parametreler olarak ele alınan enerji kullanımı ve havaya emisyonlar açısından prosesin en önemli kısmını ihtiva eder.Teorik yaklaşımlara göre çimento üretiminde toplam enerji tüketiminin %10’unu tasarruf etmek mümkündür.

Üretimden kaynaklanan en önemli çevresel parametreler azot oksitleri, kükürtdioksit ve toz emisyonlarıdır.

Birçok çimento üretim tesisi proses kontrol optimizasyonu , modern gravimetrik ve volumetrik besleme sistemleri gibi genelde klinker kalitesini iyileştiren ve üretim maliyetlerini düşüren birincil tedbirler uygulanır.Bu tedbirler aynı zamanda enerji kullanımı ve havaya verilen emisyonlarıda azaltır.

Enerji kullanımının ve havaya verilen emisyonların azaltılmasında hem teknik hemde ekonomik açıdan uygun ve pratik olarak denenmiş daha önceki bölümlerde bahsettiğimiz en iyi kullanılabilir tekniklerin (BAT) uygulanması gerekir.

Genelde çimento üretiminde çok kademeli siklonlu ön ısıtıcılı, prekalsinasyonlu ve ısı değeri 3000 MJ/ton klinker olan kuru sistemli proses,en iyi kullanılabilir tekniktir ve bütün tesislere de bu sistemin uygulanması gerekir.Tüm emisyonlarda ilk aşamada birincil tedbirler daha sonra baca gazı sonrası azaltım teknikleri uygulanmalıdır.

Çimento sanayi son yıllarda yeni çevresel gelişmelerle karşı karşıyadır ve bu gelişmeler enerji verimliliği , ikincil yakıtların ve ikincil hammaddelerin kullanımı ve karbondioksit emisyonlarını kontrolüne ilişkin çalışmalardır.Betonun dayanıklılığı klinkerin ikincil hammaddelerle tamamlanması durumunda arttırılabilir ve ikncil hammaddelerin çevre açısından yararlarıda görülmektedir.


İkincil yakıtları kullanmada en önemli husus çimento fırının bir çöp yakma resisi olmadığıdır.Sadece atık yakan tesislerde giren malzeme tamamen yakıtlardan oluşurken çimento fırınlarında ise genelde girdi malzemenin yaklaşık olarak %10’u yakıt gri kalan kısmı ise klinker üretimi için kullanılan hammaddedir.Bu nedenle çimento sanayi ana üretim prensipleri ve kalitesi açısından nahzurlu olamayacak atıkları yakabilir.

[AyTeK54]

tşkler..

[fatih25]

sunduğun değerli bilgiler için teşekkürler ,

[Yazar]

Yazılar