Devrim tarihi ve Toplu Bilim Atatürk

1) Çok daha büyük tarım dışı nüfusu besleyecek üretimi sağlayan tarımsal
gelişmeler. 2) , Servetin daha yaygınlaşmasına yol açan ekonomik değişmeler,
artan endüstriyel üretim ve uluslararası ticaret karşısında servet kaynağı
olarak gerileyen toprak. 3) Ekonomik güç kaynağındaki değişmeleri yansıtan
siyasal değişiklikler ve endüstriyet bir toplumun gereklerine uygun olarak
düzenlenen yeni politika uygulamaları. 4) Kentlerin büyümesi, işçi sınıfı
hareketlerinin gelişmesi ve yeni otorite kaynaklarının ortaya çıkması gibi,
büyük toplumsal değişmeler. 5) Çalışanların yeni beceriler elde etmeleri,
fabrika disiplininin ortaya çıkması, bütün bunların sonunda insanın kendine
güveninin artması gibi ögelerle belirlenen çok geniş bir kültürel değişme.
(Britannica: XII, 210-211 ).
Fransız Devrimi
Yukarıdaki değişmelere dikkatle bakıldığında, bunların toplumsal, ekonomik,
siyasal ve kültürel alanda gerçek bir devrimi belirlediğine hiç kimse kuşku
duymaz. Nitekim, bu oluşumlar sırasında ortaya çıkan bir başka olay, Fransız
Devrimi, duyulabilecek tüm kuşkuları dağıtacak bir biçimde çağına damgasını
vurdu.
1789 yılında doruk noktasına ulaşan, 1830 ve 1848'de yeniden Avrupa'yı
sarsan siyasal devrim, özgürlük, eşitlik, kardeşlik terimleri çerçevesinde
tüm bir düzeni değiştirmekle kalmıyor, geleceği de biçimlendiriyordu.
Genellikle kısır bir görüşle yalnızca --bir burjuva devrimi-- olarak
nitelenen ve incelenen Fransız Devrimi, aslında, bağrında burjuvazinin
zorunlu ikizi olan işçi sınıfının yükselişini de simgeliyordu. Sanırım
Danton'un şu sözleri durumu bütün açıklığı ile simgeler: --Kendini
aristokrasiye ve ruhbana eşit kılmak için monarşiyi deviren üçüncü sınıf,
dördüncü sınıfın genel eşitlik isteği karşısında yenilme tehlikesiyle
karşılaşmış bulunuyor.-- (Eliçin, 1967:298).