Devrim tarihi ve Toplu Bilim Atatürk

--Vilayatı Şarkiye Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti'nin vilayet merkezleriyle
livalarında ve mülhakatında teşkilatı var mıdır? Belli başlı müessis ve
mümessilleri kimlerdir? Civar vilayetlerdeki teşkilatı ile haizi irtibat ve
muhabere midir? Başka cemiyet var mıdır? Bitahkik iş'arına inayetlerini rica
ederim. Mustafa Kemal.-- (Atatürk,tarihsiz: 901) .
Görüldüğü gibi, --örgütçü lider-- hemen örgüt durumunu saptamak üzere eyleme
geçmiştir. Soruları da oldukça ilginçtir. Hem bütün örgütlenmeyi öğrenmek
istemekte, hem örgütün merkezi ile şubeleri arasındaki ilişkiye dikkat
etmekte, hem de olayı kişileştirerek, isim sormaktadır. Hiç kuşkusuz,
girişeceği ölüm-kalım savaşında, bireylerin kişilikleri de, içinde
bulunacakları örgütsel yapı denli önemlidir. Bunu en iyi bilenlerden biri ise,
daha öğrencilik yıllarında ihbar edilmiş olmanın acısını yaşayan Mustafa
Kemal'dir.
Aslında, Anadolu'ya geçer geçmez, İstanbul'da edindiği bilgilere göre
örgütlenmeyi yaymak peşinde olan Mustafa Kemal, Trabzon'a da şu telgrafı
çeker: